Các học phần này được thiết kế nhằm tích hợp trực tiếp tính bền vững vào ngành Thiết kế ứng dụng sáng tạo.
Các học phần được định hình theo góc nhìn tính bền vững không phải là một nội dung bổ sung, mà là cách tiếp cận cốt lõi để sinh viên hiểu cách thiết kế định hình con người, môi trường, vật liệu, văn hóa và đời sống thường nhật.
Xuyên suốt bốn học phần, sinh viên được chuyển từ việc xem xét các khía cạnh đạo đức của thiết kế thường nhật sang các chiều kích về vật liệu, xã hội, sinh thái và văn hóa của thực hành thiết kế. Ban đầu, sinh viên sẽ tìm hiểu cách các vật thể, sản phẩm, giao diện, không gian và hệ thống ảnh hưởng đến hành vi cùng các mô hình tiêu dùng. Sau đó, các nội dung được nâng cấp lên tư duy vòng đời và thiết kế tuần hoàn, trước khi xem xét cách thiết kế có thể bao hàm các bên liên quan là con người và phi con người, cũng như học hỏi một cách có trách nhiệm từ tự nhiên.
Tiến trình này giúp sinh viên nhận ra rằng tính bền vững trong thiết kế không chỉ giới hạn ở việc lựa chọn các vật liệu thân thiện với môi trường hay diện mạo bên ngoài của một sản phẩm. Nó đòi hỏi việc đặt câu hỏi về cách các quyết định thiết kế tác động đến khả năng tiếp cận, bản sắc, lao động, tài nguyên, chất thải, hệ sinh thái, cộng đồng và các thế hệ tương lai.
Các học phần nhấn mạnh thực hành thiết kế mang tính phản biện và trách nhiệm. Sinh viên được khuyến khích xem xét các giả định ẩn sau thiết kế, xác định ai là người thụ hưởng hoặc bị loại trừ, đánh giá các tuyên bố về tính bền vững, và đề xuất các giải pháp can thiệp nhằm tạo ra giá trị xã hội và sinh thái rộng lớn hơn.
Các năng lực cốt lõi được phát triển bao gồm
- Tư duy thiết kế mang tính đạo đức và phản biện
- Tư duy hệ thống và tư duy vòng đời
- Phân tích các bên liên quan
- Góc nhìn bao hàm và hướng tới đối tượng phi con người
- Đánh giá phản biện các tuyên bố về tính bền vững
- Sử dụng có trách nhiệm vật liệu, ngôn ngữ thị giác và cảm hứng từ tự nhiên
- Ra quyết định thiết kế dựa trên minh chứng
Làm thế nào để áp dụng tài liệu này vào giảng dạy?
Các học phần được thiết kế linh hoạt, cho phép giảng viên tích hợp nội dung bền vững vào các môn học Thiết kế ứng dụng sáng tạo hiện có và các khóa học dựa trên đồ án studio, thay vì giảng dạy như một môn học bền vững độc lập.
Giảng viên nên áp dụng cách tiếp cận dựa trên thực hành, khuyến khích thảo luận nhóm và tự phản biện. Các khái niệm cốt lõi như trách nhiệm thiết kế, tư duy vòng đời, tính tuần hoàn, thiết kế bao hàm, thiết kế phi con người, mô phỏng sinh học và tư duy sinh thái nên được giới thiệu ngắn gọn nhằm thiết lập nền tảng chung, trước khi sinh viên áp dụng vào các vật thể thiết kế, vật liệu, không gian, hệ thống thị giác và vấn đề thiết kế quen thuộc.
Gợi ý triển khai giảng dạy
Những nội dung nào cần giảng dạy trực tiếp hoặc giải thích lý thuyết
Vai trò của giảng viên là định hình vấn đề thiết kế, giới thiệu các khái niệm liên quan, hướng dẫn phân tích phản biện và đặt ra các câu hỏi đối với các giả định. Sinh viên cần được hỗ trợ để kết nối lý thuyết và thực hành thiết kế với các hệ quả về xã hội, môi trường, văn hóa và đạo đức.
Do đó, các phần giảng dạy ngắn gọn và tập trung (khoảng 10–20 phút) sẽ hiệu quả nhất để giới thiệu các khung phân tích quan trọng, như:
- Trách nhiệm thiết kế và đạo đức thiết kế
- Tư duy vòng đời và tư duy hệ thống
- Các nguyên tắc thiết kế tuần hoàn
- Thiết kế bao hàm và thiết kế phi con người
- Mô phỏng sinh học và tư duy sinh thái
- Tẩy xanh (greenwashing) và đánh giá phản biện các tuyên bố về tính bền vững
Các phần giải thích này đạt hiệu quả cao nhất khi được theo sau bởi các hoạt động tương tác như phân tích tình huống, lập bản đồ vật liệu, lập bản đồ các bên liên quan, phản biện thiết kế hoặc phát triển ý niệm.
Tích hợp SDG
Thay vì tập trung vào một tập hợp mục tiêu cố định, các học phần cho phép sinh viên khám phá cách nhiều Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) giao thoa trong thực hành thiết kế. Ví dụ, liên hệ giữa vật liệu có trách nhiệm, sản xuất, sửa chữa, tái sử dụng và giảm thiểu chất thải với SDG 14: Tiêu thụ và sản xuất có trách nhiệm; giữa sản phẩm, dịch vụ, không gian và hệ thống mang tính bao hàm với SDG 12: Giảm bất bình đẳng và SDG 13: Xây dựng các thành phố và cộng đồng bền vững; giữa đổi mới thiết kế và hệ thống tuần hoàn với SDG 11: Công nghiệp, sáng tạo và phát triển hạ tầng; và giữa trách nhiệm sinh thái, thiết kế lấy cảm hứng từ tự nhiên cùng việc bảo vệ đa dạng sinh học với SDG 15: Hành động vì khí hậu, SDG 16: Tài nguyên và Môi trường biển, và SDG 17: Tài nguyên và Môi trường trên đất liền.
Các học phần
Dưới đây là các tài liệu học phần có thể tải xuống, được thiết kế riêng cho môn học này. Vui lòng tải từng tệp để xem chi tiết.
Tăng cường kết nối và hợp tác
Chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác để thúc đẩy giáo dục bền vững hướng tới SDGs.