AI có thể thay đổi cách biên kịch Việt phát triển, hình dung và đưa câu chuyện lên màn ảnh như thế nào?
Ông Nguyễn Trọng Khoa: AI có thể giúp quá trình viết kịch bản trở nên năng suất và hiệu quả hơn. Biên kịch có thể dùng AI hỗ trợ nghiên cứu về một giai đoạn lịch sử, phát triển các tình huống tiến thoái lưỡng nan về đạo đức cho nhân vật, so sánh các cấu trúc kịch bản hoặc tạo ra những biến thể “nếu như” khác nhau mà không ảnh hưởng đến quyền sở hữu câu chuyện. Khi được sử dụng hiệu quả, AI có thể đóng vai trò như một nhà nghiên cứu, một trợ lý sáng tạo hoặc thậm chí là một “đội ngũ biên kịch” giàu năng lực. Công cụ này có thể đưa ra những góc nhìn, mô hình và tham chiếu khác nhau, trong khi người viết quyết định đâu là phương án chân thực nhất về cảm xúc và phù hợp nhất với sắc thái của câu chuyện.
Các ứng dụng AI như ChatGPT có thể hữu ích trong việc lên định dạng, cấu trúc, xây dựng xung đột, mô tả hành động cũng như rà soát lỗi ngữ pháp và chính tả, nhưng tương đối yếu trong việc tái hiện trải nghiệm địa phương một cách chân thực. Người viết vẫn phải là người điểm xuyết nét chân thực văn hóa vào kịch bản.
Về mặt hình ảnh, AI có thể chuyển một đoạn mô tả thành bảng tham chiếu hình ảnh, bảng phân cảnh, bản dựng phân cảnh chuyển động, danh sách góc máy hoặc thậm chí các video thử nghiệm sơ bộ. Các hệ thống tạo video mới cũng cho thấy khả năng kiểm soát tốt hơn về góc máy, tính nhất quán của nhân vật, bối cảnh và âm thanh, giúp việc trực quan hóa trước sản xuất tiết kiệm hơn cho các đội ngũ nhỏ.
Rủi ro lớn nhất khi sử dụng AI rộng rãi trong quy trình làm phim là câu chuyện và phong cách trở nên đại trà, bởi AI mang lại chất lượng ở mức “thường thường bậc trung”. Tuy nhiên, cơ hội rõ ràng là khả năng thử nghiệm, điều chỉnh và phát triển ý tưởng nhanh hơn trước khi bước vào giai đoạn sản xuất tốn kém.
Những thể loại, định dạng hoặc cốt truyện Việt nào có thể hưởng lợi nhiều nhất từ việc làm phim có sự hỗ trợ của AI?
Ông Nguyễn Trọng Khoa: Những bộ phim đòi hỏi bối cảnh lớn hơn ngân sách hoặc có bối cảnh quá phức tạp và khó tái hiện sẽ hưởng lợi nhiều nhất, bao gồm các câu chuyện dân gian kỳ ảo, sử thi, phim chiến tranh, khoa học viễn tưởng và hoạt hình. AI có thể giúp các nhà làm phim Việt thử nghiệm tạo hình nhân vật, trang phục, bối cảnh, cảnh chiến đấu, hồn ma, những phân cảnh giấc mơ và các chuyển động máy quay không tưởng trước khi phải đầu tư lớn vào bối cảnh, hóa trang hiệu ứng đặc biệt, phục trang hoặc kỹ xảo hình ảnh.
Điều này đặc biệt quan trọng khi những bộ phim Việt Nam thành công phòng vé gần đây đều có sự cộng hưởng mạnh mẽ với văn hóa trong nước. Phim Việt chiếm khoảng 62% doanh thu phòng vé năm 2025, trong đó các phim chiến tranh và lịch sử như Mưa đỏ và Tử chiến trên không đạt kết quả tích cực, còn phim kinh dị vẫn là một thể loại có khả năng phát triển tại thị trường nội địa. Quảng cáo, câu chuyện thương hiệu, phim ngắn, video âm nhạc, trailer giới thiệu ý tưởng và các series dành cho nền tảng trực tuyến có thể hưởng lợi đáng kể từ AI. Nguyên nhân là các loại hình này không phụ thuộc nhiều vào sự xuất hiện của các ngôi sao tên tuổi, trong khi AI giúp giảm chi phí ở nhiều khâu như thuyết trình dự án, phát triển ý tưởng hình ảnh, sản xuất và thậm chí cả hậu kỳ.
Mục tiêu chính vẫn phải là nét đặc trưng văn hóa, nhưng AI có thể đặc biệt hữu ích khi giúp các nhà làm phim hình dung ký ức, cảnh quan, văn hóa dân gian, di cư, giai tầng, gia đình và văn hóa giới trẻ Việt. Dù vậy, không nên lạm dụng để mô phỏng hoặc tạo ra những hình ảnh giống hệt các nội dung nước ngoài.
