Bài học thực tiễn
Nghiên cứu cho thấy doanh nghiệp gia đình sở hữu những lợi thế riêng mà nhiều tổ chức lớn khó nhân bản theo.
Niềm tin, lòng trung thành và mối quan hệ gần gũi giúp nhân viên thoải mái trao đổi ý tưởng, chia sẻ chuyên môn và phối hợp trong nhiều vai trò khác nhau. Kết hợp những yếu tố này với dàn lãnh đạo mạnh sẽ tạo ra môi trường cho phép tri thức lưu chuyển thuận lợi hơn, giúp doanh nghiệp phản ứng nhanh trước kỳ vọng của khách hàng và thị trường thường xuyên biến động.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra một đánh đổi đáng lưu ý.
Các hệ thống không chính thức có thể kéo theo những rủi ro như sai sót của con người, thông tin phân mảnh, mất dữ liệu và các vấn đề về an ninh mạng. Do đó, Tiến sĩ Chí nhấn mạnh rằng tính linh hoạt và sự tin tưởng là những nguồn lực có giá trị, nhưng không thể hoàn toàn thay thế những hệ thống số hiệu quả khi doanh nghiệp lớn mạnh lên.
Nghiên cứu cũng đưa ra góc nhìn mới về một trong những thách thức lớn của doanh nghiệp gia đình: sự kế thừa.
Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển đổi số quy mô lớn ở nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Các chính sách thuế mới, hỗ trợ của Chính phủ với đổi mới sáng tạo và sự bành trướng của các sàn thương mại điện tử mở ra cơ hội đáng kể, lẫn thách thức cho các doanh nghiệp gia đình.
Thay vì xem kế thừa đơn thuần là chuyển giao quyền sở hữu cho thế hệ kế tục, Tiến sĩ Chí cho rằng quá trình này cần được nhìn nhận như việc chuyển giao tri thức, giá trị và kinh nghiệm.
“Thế hệ kế tục cần được tiếp cận tri thức ẩn của người sáng lập như kinh nghiệm, mối quan hệ, các giá trị nền và khả năng phán đoán tích lũy từ nhiều năm vận hành doanh nghiệp. Đồng thời, thế hệ kế tục cần có cơ hội phát huy tri thức của riêng họ, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, phát triển bền vững và thị trường mới nổi”.
Kết hợp hài hòa được kinh nghiệm của thế hệ sáng lập với năng lực số và khả năng thích ứng của thế hệ trẻ sẽ giúp các doanh nghiệp gia đình tiếp tục đổi mới mà vẫn gìn giữ được những giá trị truyền thống.
Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ vững mạnh hơn
Nghiên cứu cũng cho thấy chuyển đổi theo hướng bền vững không phải là trách nhiệm của riêng doanh nghiệp.
Trong khuôn khổ dự án được tài trợ bởi Quỹ hỗ trợ cựu sinh viên Australia thông qua Aus4Skills, Tiến sĩ Chí và nhóm nghiên cứu đã phát triển một giải pháp dựa trên nền tảng đám mây nhằm hỗ trợ chia sẻ thông tin và tri thức giữa các DNVVN. Ông cho rằng các trường đại học có thể chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành những công cụ và chương trình đào tạo thực tiễn, trong khi các hiệp hội doanh nghiệp có thể tạo điều kiện trao đổi tri thức và kết nối doanh nghiệp với chuyên gia, nhà cung cấp công nghệ và các đối tác tiềm năng. Sự hỗ trợ của Chính phủ đối với chuyển đổi số cũng có thể thúc đẩy việc phát triển các giải pháp quản trị có chi phí hợp lý, phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp Việt Nam.
Trong thời gian tới, Tiến sĩ Chí dự kiến mở rộng nghiên cứu ra ngoài lĩnh vực sản xuất để tìm hiểu cách quản trị tri thức hỗ trợ phát triển bền vững trong nhiều ngành khác nhau, đồng thời nghiên cứu xem những kỳ vọng ngày càng cao về phát triển bền vững đang định hình lại hoạt động tạo lập, chia sẻ và ứng dụng tri thức của doanh nghiệp như thế nào.
Sau cùng, ông kỳ vọng nghiên cứu sẽ khuyến khích chủ doanh nghiệp nhìn nhận tri thức như một trong những tài sản chiến lược có giá trị nhất của mình.
“Tri thức là một tài sản kinh doanh quan trọng và một nguồn lực chiến lược cho phát triển bền vững”, Tiến sĩ Chí nói.
“Công nghệ có thể hỗ trợ tối ưu hóa quản trị tri thức, nhưng năng lực lãnh đạo và văn hóa quyết định liệu tri thức có được chia sẻ, chuyển hóa và đưa vào hành động hay không. Bằng cách quản trị tri thức hiệu quả, doanh nghiệp gia đình có thể bảo tồn truyền thống, đồng thời tiếp tục đổi mới, duy trì năng lực cạnh tranh và tạo ra những đóng góp tích cực cho người lao động, cộng đồng và môi trường”.
Đằng sau mỗi thay đổi lớn là một câu chuyện đáng tìm hiểu. Một chạm, vạn biến là chuỗi bài viết chuyên gia dựa trên các nghiên cứu từ Đại học RMIT Việt Nam. Kết nối tri thức học thuật với những câu chuyện thời sự, chuỗi bài mang đến cho độc giả hiểu biết sâu hơn về những biến chuyển trong kinh tế, công nghệ, môi trường và xã hội, đồng thời gợi mở các giải pháp và cơ hội cho tương lai.
Bài: Thùy Dung
