“Thông điệp quan trọng là không nên xem AI như chiếc hộp thần kỳ. Một hệ thống thực sự hữu ích cần dữ liệu chất lượng, trách nhiệm được phân định rõ ràng, hạ tầng phù hợp và con người hiểu rõ bối cảnh địa phương”, ông nói.
Nói cách khác thì tự thân công nghệ không thể giải quyết bài toán rác thải. Hiệu quả của AI phụ thuộc vào chất lượng của toàn bộ hệ sinh thái hỗ trợ xung quanh nó. Dữ liệu đáng tin cậy, hệ thống thu gom hiệu quả, chính sách hỗ trợ phù hợp và sự phối hợp giữa các tổ chức vẫn là những yếu tố then chốt.
Đối với các cơ quan quản lý, điều này đồng nghĩa với việc hỗ trợ triển khai các dự án thí điểm và xây dựng bộ tiêu chuẩn dùng chung. Đối với doanh nghiệp, điều này đòi hỏi đầu tư vào các giải pháp thiết thực, dễ duy trì thay vì chạy theo những màn trình diễn công nghệ bắt mắt. Còn với giới nghiên cứu, yêu cầu đặt ra là phải kiểm chứng công nghệ một cách nghiêm ngặt, đồng thời minh bạch không chỉ về những điểm mạnh mà cả hạn chế của công nghệ đó.
Thời gian tới, nhóm của Tiến sĩ Sơn dự kiến phát triển một ứng dụng di động hỗ trợ người dân phân loại rác đúng cách tại nguồn, song song với việc xây dựng các nguyên mẫu hệ thống phân loại tự động và giải pháp thu gom thông minh hơn. Mục tiêu là đưa quản lý rác thải bền vững trở thành một phần của cuộc sống thường nhật, thay vì chỉ diễn ra âm thầm khuất tầm mắt chúng ta.
Động lực nghiên cứu của Tiến sĩ Sơn không chỉ dừng ở khía cạnh kỹ thuật. “Điều thôi thúc tôi là khả năng biến tri thức kỹ thuật thành những giải pháp mà mọi người có thể nhận thấy trong cuộc sống hằng ngày. Ai cũng tạo ra rác thải nên đây là vấn đề chung của tất cả chúng ta”.
Ông hy vọng nghiên cứu này sẽ khích lệ sinh viên, các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý thay đổi góc nhìn về quản lý rác thải, từ một bài toán môi trường sang cơ hội để kết nối tri thức, khơi dậy sáng tạo và thúc đẩy hợp tác.
“Những đột phá có giá trị nhất sẽ xuất hiện khi các ngành nghề và cộng đồng khác nhau cùng chung tay giải quyết vấn đề”, Tiến sĩ Sơn nhận định.
Trong bối cảnh Việt Nam theo đuổi đồng thời mục tiêu chuyển đổi số và phát triển đô thị bền vững, nghiên cứu của Tiến sĩ Sơn nêu bật thách thức rộng lớn hơn mà nhiều công nghệ mới nổi đang phải đối mặt: làm thế nào để tạo ra những giải pháp không chỉ sáng tạo mà còn thực tế, chi phí hợp lý và phù hợp với các điều kiện vận hành thực tiễn?
Câu trả lời của ông khá đơn giản. Thành công không chỉ phụ thuộc vào công nghệ tốt hơn mà còn đòi hỏi việc đưa ra những quyết định đúng đắn hơn, các mối quan hệ hợp tác bền chặt hơn và sự thấu hiểu sâu sắc hơn về cộng đồng mà các công nghệ được thiết kế ra để phục vụ.
Niềm tin này là trọng tâm của chuỗi bài nghiên cứu chuyên gia Một chạm, vạn biến dựa trên các nghiên cứu từ Đại học RMIT Việt Nam. Kết nối tri thức học thuật với những câu chuyện thời sự, chuỗi bài mang đến cho độc giả hiểu biết sâu hơn về những biến chuyển trong kinh tế, công nghệ, môi trường và xã hội, đồng thời gợi mở các giải pháp và cơ hội cho tương lai.
Đọc toàn bộ nghiên cứu tại đường dẫn
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2589471425000270
Bài: Hoàng Hà
Hình đại diện: Jas Min – unsplash.com
