Lấy năng lực lãnh đạo làm động lực phát triển cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh nỗ lực củng cố khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), năng lực lãnh đạo ngày càng được ghi nhận là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững và bao trùm. Nhận thức mới này được thể hiện rõ tại hội thảo tham vấn quy mô toàn quốc được tổ chức tại Đà Nẵng vào tháng 1/2026 vừa qua. Tại đây, Đại học RMIT Việt Nam chia sẻ bằng chứng nghiên cứu quốc tế nhằm đóng góp cho việc sửa đổi Luật Hỗ trợ DNNVV, cũng như thiết kế các chương trình đào tạo CEO quy mô lớn do Chính phủ dẫn dắt.

Hội thảo do Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính và UN Women Việt Nam đồng chủ trì, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo địa phương, đối tác phát triển và chuyên gia cùng thảo luận về cách các chính sách dành cho DNNVV có thể chuyển dịch từ hỗ trợ tài chính mang tính bao quát sang các biện pháp can thiệp hiệu quả hơn, hướng tới kết quả thiết thực.

Một trọng tâm chính của cuộc thảo luận là kế hoạch đầy tham vọng của Chính phủ nhằm triển khai chương trình đào tạo 10.000 CEO trên toàn quốc, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp.

Đóng góp của RMIT tập trung vào nội dung chính sách và các bằng chứng toàn cầu, thông qua việc chia sẻ nghiên cứu so sánh về cách các nền kinh tế tiên tiến thiết kế chương trình phát triển DNNVV và năng lực CEO với tác động dài hạn.

Dựa trên kinh nghiệm quốc tế từ Singapore, các quốc gia thuộc Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD và khu vực châu Á-Thái Bình Dương, các chuyên gia RMIT chỉ ra một xu hướng rõ rệt: những chính sách hiệu quả cho DNNVV thường ưu tiên đầu tư có hệ thống vào năng lực lãnh đạo, dựa trên cơ chế triển khai bài bản, kết nối việc học với chuyển đổi thực tế trong doanh nghiệp.

“Kinh nghiệm quốc tế cho thấy hỗ trợ DNNVV đạt hiệu quả cao nhất khi phát triển năng lực lãnh đạo được xem như một công cụ chính sách chiến lược, chứ không chỉ là hoạt động đào tạo độc lập”, Phó giáo sư Phạm Công Hiệp, Phó trưởng khoa phụ trách Nghiên cứu và Đổi mới tại Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, chia sẻ.

“Khi việc phát triển năng lực CEO được đầu tư bài bản, gắn với hoạt động cố vấn và mạng lưới mạnh, cũng như được đánh giá bằng các chỉ số tác động rõ ràng, nó sẽ trở thành đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy năng suất hiệu quả, khả năng chống chịu và tăng trưởng bao trùm”.

Một chủ đề xuyên suốt buổi đối thoại chính sách là vai trò của các DNNVV do phụ nữ lãnh đạo và các nhóm doanh nghiệp thuộc diện yếu thế khác – những lực lượng vốn có đóng góp lớn thông qua việc tạo ra việc làm, đổi mới sáng tạo và tạo tác động xã hội, nhưng vẫn chưa hiện diện tương xứng trong nhiều chương trình phát triển lãnh đạo hiện nay.

Những tiêu chuẩn quốc tế được RMIT trình bày cho thấy các chương trình đào tạo CEO hiệu quả thường kết hợp đầu tư công đáng kể với phương thức giảng dạy linh hoạt, hoạt động cố vấn và mạng lưới giao lưu đồng cấp – những yếu tố giúp loại bỏ rào cản về thời gian, khả năng tiếp cận, địa lý và chuẩn mực xã hội.

“Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các mô hình phát triển năng lực CEO được thiết kế linh hoạt, chú trọng trải nghiệm thực tiễn và cố vấn sát sao sẽ đặc biệt hiệu quả đối với DNNVV do phụ nữ lãnh đạo”, Tiến sĩ Hoàng Ái Phương, đồng lãnh đạo Trung tâm nghiên cứu công nghệ mới trong kinh doanh (CBET) thuộc Khoa Kinh doanh, RMIT Việt Nam, nhận định.

“Cách tiếp cận như vậy giúp nữ lãnh đạo cũng như các doanh nhân thuộc nhóm yếu thế củng cố năng lực, mở rộng mạng lưới và tham gia đầy đủ vào các chương trình hướng đến tăng trưởng”.

Định hướng chính sách này cũng được phản ánh trong hoạt động hợp tác giữa RMIT Việt Nam và UN Women. Khoa Kinh doanh của trường mới đây đã nhận được khoản tài trợ từ UN Women để tiến hành nghiên cứu và đưa ra các khuyến nghị nhằm xây dựng khung đào tạo CEO cấp quốc gia phù hợp với đặc điểm riêng của từng giới. Dự án hướng tới đảm bảo rằng các chương trình của Chính phủ trong tương lai vượt khỏi mô hình “một kiểu cho tất cả”, và thay vào đó là đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ cũng như nhu cầu của các nhóm chưa được đại diện đầy đủ, bao gồm doanh nghiệp của người dân tộc thiểu số, người khuyết tật và doanh nhân LGBTQI+.

Khung đề xuất của RMIT nhấn mạnh lộ trình học tập được thiết kế theo dạng mô-đun, phù hợp với chu kỳ phát triển doanh nghiệp, giúp cá nhân hóa quá trình phát triển lãnh đạo nhưng vẫn đảm bảo khả năng triển khai ở quy mô quốc gia. Các mô hình dựa trên năng lực như vậy cho phép Chính phủ hỗ trợ nhu cầu đa dạng của DNNVV – từ doanh nghiệp khởi nghiệp đến doanh nghiệp đang chuẩn bị mở rộng mang tính chiến lược – đồng thời duy trì tính nhất quán, trách nhiệm giải trình và khả năng đo lường tác động của các chương trình hướng đến cộng đồng rộng lớn.

“Thông qua nghiên cứu, tham vấn chính sách và hợp tác với UN Women, chúng tôi mong muốn hỗ trợ việc ra quyết định dựa trên bằng chứng và thiết kế các sáng kiến đào tạo CEO cấp quốc gia ưu tiên năng lực lãnh đạo, bình đẳng giới, hòa nhập và tác động dài hạn”, Tiến sĩ Phương nhấn mạnh.