Khoảng trống trong cơ chế tưởng thưởng
Trên thế giới, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu đưa các chỉ số ESG vào hợp đồng lương thưởng của lãnh đạo. Tuy nhiên, tại Việt Nam, cách làm này vẫn còn khá hiếm. Kết quả nghiên cứu cho thấy lương thưởng gắn với ESG có thể giúp hạn chế tư duy ngắn hạn, biến trách nhiệm môi trường thành một ưu tiên có thể đo lường và gắn liền với sự nghiệp của lãnh đạo.
“Tại các thị trường mới nổi như Việt Nam, nơi các quy định môi trường vẫn đang hoàn thiện và việc thực thi còn chưa đồng đều, lương thưởng dựa trên ESG có thể lấp đầy khoảng trống đó”, đồng tác giả nghiên cứu, Tiến sĩ Aitzaz Ahsan Alias Sarang từ Viện Quản trị kinh doanh Karachi (Pakistan) nhận định. “Cách tiếp cận này giúp ‘nội hóa’ tính bền vững vào bên trong doanh nghiệp, biến điều đó trở thành một phần của định nghĩa thành công”.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng mối liên hệ này phát huy hiệu quả rõ rệt nhất ở các doanh nghiệp hoạt động trong những ngành nhạy cảm về môi trường như sản xuất, năng lượng và vật liệu - những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế xuất khẩu Việt Nam.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tại những quốc gia có hệ thống quản trị yếu hơn hoặc chính sách môi trường kém chặt chẽ hưởng lợi nhiều từ việc gắn lương thưởng lãnh đạo với ESG. Xu hướng này phản ánh đúng bối cảnh của Việt Nam, nơi cải cách quản trị doanh nghiệp vẫn đang trong quá trình hoàn thiện và các tiêu chuẩn công bố ESG còn ở giai đoạn sơ khai.
Ý nghĩa cho quá trình chuyển đổi ESG của Việt Nam
Trong nỗ lực thu hút các nhà đầu tư chú trọng ESG và đáp ứng các tiêu chuẩn của chuỗi cung ứng toàn cầu, nhóm nghiên cứu cho rằng việc gắn lương thưởng lãnh đạo với các kết quả phát triển bền vững có thể trở thành một lợi thế chiến lược cho doanh nghiệp Việt.
Tiến sĩ Shakri nhấn mạnh: “Điều này không chỉ đơn thuần là trả lương cho CEO cao hơn mà là trả lương theo cách khác, gắn tiền thưởng với những cải thiện có thể đo lường được trong việc giảm rác thải, tăng tái chế và giảm tác động môi trường”.
Đối với các nhà hoạch định chính sách, nghiên cứu gợi mở ba hướng hành động cụ thể:
Bước ngoặt cho doanh nghiệp Việt Nam
Thành công của ngành sản xuất Việt Nam đã phải trả giá bằng môi trường. Tuy nhiên, khi cam kết phát thải ròng bằng 0 ngày càng được thúc đẩy, các doanh nghiệp cần nhìn lại những yếu tố chi phối hành vi của lãnh đạo.
“Hội đồng quản trị của các doanh nghiệp Việt cần nhìn ESG không chỉ là một đầu mục cần hoàn thành trong báo cáo, mà là một thành tựu xứng đáng được tưởng thưởng. Khi tính bền vững trở thành một phần của thu nhập, nó sẽ nằm trong văn hóa doanh nghiệp. Đó chính là cách Việt Nam có thể biến thách thức rác thải thành cơ hội đổi mới”, Tiến sĩ Shakri kết luận.
