Liệu điện ảnh Việt có quá mải mê chạy theo phim bom tấn?

Nhắc đến phim Việt, khán giả thường nghĩ đến hai thái cực: hoặc là những bộ phim thương mại có khoản đầu tư lớn với mục tiêu chinh phục phòng vé, hoặc là những bộ phim nghệ thuật độc lập hướng đến đối tượng khán giả đặc thù và các liên hoan phim.

Tuy nhiên, không ít bộ phim thành công những năm gần đây lại nằm ở khoảng giữa hai thái cực đó.

Các hãng phim Hollywood như A24, Lionsgate hay Amazon-MGM tạo được tiếng tăm không nhờ những dự án bom tấn với kinh phí khổng lồ, hay sa đà vào thử nghiệm quá kén người xem. Thay vào đó, họ theo đuổi những câu chuyện và góc nhìn độc đáo mà các hãng phim lớn thường ít chú ý đến.

Còn tại Việt Nam, những tác phẩm như Hẹn em ngày nhật thực hay Đêm tối rực rỡ cho thấy khán giả sẵn sàng đón nhận những bộ phim không cần tới ngân sách khổng lồ mà vẫn mang lại trải nghiệm điện ảnh chất lượng, giàu cảm xúc.

Theo bà Trần Phương Thủy và ông Đoàn Tuấn Đức, hai giảng viên ngành Sản xuất phim kỹ thuật số tại Đại học RMIT Việt Nam, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này có thể đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt.

Phim tầm trung: phân khúc còn bị bỏ ngỏ

Theo bà Thủy, một thách thức hiện nay là chưa có định nghĩa thống nhất về “phim tầm trung” tại Việt Nam.

Ở những nền điện ảnh phát triển, việc phân loại thường dựa trên ngân sách sản xuất, chiến lược tiếp thị và quy mô phát hành. Tuy nhiên, tại Việt Nam, thông tin về kinh phí sản xuất không phải lúc nào cũng được công khai, khiến việc xác định ranh giới của phân khúc này trở nên khó khăn hơn.

Dù vậy, khoảng trống ngày càng hiện rõ trong cách phim được quảng bá cũng như thảo luận trên các phương tiện truyền thông.

Phim Việt thường được nhắc đến theo hai nhóm chính, gồm phim thương mại và phim nghệ thuật. Phim thương mại được hậu thuẫn bởi dàn diễn viên tên tuổi, chiến dịch quảng bá rầm rộ và mức độ đầu tư bài bản, nhưng đồng thời cũng chịu áp lực doanh thu rất lớn.

Ngược lại, các dự án phim độc lập có nhiều tự do sáng tạo hơn nhưng thường khó tiếp cận khán giả đại chúng.

Những tác phẩm vừa theo đuổi giá trị nghệ thuật, vừa có khả năng chinh phục công chúng vẫn còn khá hiếm hoi và chưa thực sự được nhìn nhận như một dòng phim riêng.

Dẫu vậy, theo bà Thủy, đây là mảnh ghép không thể thiếu.

“Phim tầm trung mở ra nhiều không gian hơn cho sáng tạo nghệ thuật mà vẫn giữ rủi ro thương mại trong tầm kiểm soát. Đây cũng là môi trường thuận lợi để các nhà làm phim trẻ từng bước rèn tay nghề và tích lũy kinh nghiệm trước khi bước vào những dự án quy mô lớn hơn”, bà nói.

Tạo dựng vùng trung gian cho điện ảnh Việt

Vậy đâu là hướng đi để điện ảnh Việt phát triển phân khúc phim tầm trung vững mạnh hơn? Theo ông Đoàn Tuấn Đức, trước hết các nhà làm phim phải hiểu khán giả Việt thực sự muốn gì.

“Khán giả Việt thường đón nhận những câu chuyện được xây dựng chỉn chu, mang đậm dấu ấn Việt Nam nhưng đồng thời vẫn tạo được những rung cảm mạnh mẽ, dù đó là tiếng cười, những giọt nước mắt hay cảm giác hồi hộp, căng thẳng”, ông cho biết.

Thay vì cạnh tranh trực tiếp với các bom tấn phòng vé, phim tầm trung có thể tạo dựng vị thế riêng bằng lối kể chuyện hấp dẫn, đối tượng khán giả rõ ràng và sử dụng nguồn lực hiệu quả. Từ đó, họ có thể thử nghiệm những ý tưởng mới mà không phải đánh đổi hoàn toàn mục tiêu doanh thu.

Theo ông Đức, những thể loại kết hợp được bản sắc văn hóa địa phương với các cung bậc cảm xúc thường thấy là nhóm có nhiều tiềm năng hơn cả. Phim tình cảm, hài gia đình, kinh dị hay những câu chuyện xoay quanh đời sống giới trẻ đương đại đều có khả năng tiếp cận đông đảo khán giả mà không cần đến mức đầu tư khổng lồ như các phim bom tấn.

Bên cạnh đó, những câu chuyện bắt nguồn từ trải nghiệm đời thường của người Việt cũng rất có tiềm năng. Những bộ phim phản ánh văn hóa, các mối quan hệ và những vấn đề xã hội không chỉ dễ tạo đồng cảm với khán giả trong nước mà còn có thể chạm tới cảm xúc của người xem quốc tế.

Tuy nhiên, ngân sách không phải là yếu tố duy nhất quyết định thành công của một bộ phim tầm trung.

Theo ông Đức, kịch bản tốt vẫn là nền tảng quan trọng nhất, nhưng để câu chuyện cuốn hút còn cần diễn xuất thuyết phục, dấu ấn văn hóa rõ nét, quy trình sản xuất bài bản và chiến lược quảng bá hiệu quả. Trong bối cảnh ngày càng nhiều lựa chọn giải trí “giành giật” sự chú ý của khán giả, thời điểm phát hành phù hợp và khả năng kết nối với người xem cũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Trong chặng đường phát triển tiếp theo của điện ảnh Việt, cơ hội lớn nhất có thể nằm ở việc xây dựng một phân khúc phim tầm trung đủ mạnh để nuôi dưỡng tài năng mới, khuyến khích những thử nghiệm sáng tạo và đưa nhiều câu chuyện Việt Nam mới mẻ đến với đông đảo công chúng.

Bài: Hoàng Minh Ngọc

Hình đại diện: anekoho – stock.adobe.com