Theo Thạc sĩ Vũ Bích Phượng, Giảng viên ngành Tâm lý học tại RMIT Việt Nam, một phần lý do nằm ở tính chất của phương thức mà nam giới lựa chọn. “Nam giới có xu hướng chọn những cách mang tính bạo lực và gây tử vong cao, chẳng hạn như treo cổ, nên nguy cơ tử vong lớn hơn. Ngược lại, phụ nữ thường sử dụng những phương thức như dùng thuốc, nên thường có nhiều cơ hội và thời gian can thiệp”.
Không chỉ khác biệt ở tỷ lệ tử vong, nam và nữ còn thể hiện chênh lệch đáng kể ở nhiều yếu tố liên quan đến tự tử, chẳng hạn như mức độ hiểu biết và ý định tìm kiếm sự giúp đỡ. “Trong nghiên cứu gần đây của chúng tôi, trẻ vị thành niên nam có hiểu biết về tự tử ít hơn đáng kể so với các trẻ nữ. Khi được hỏi liệu trẻ sẽ tìm kiếm sự trợ giúp nếu có suy nghĩ tiêu cực hay không, trẻ nam cũng có những phản hồi phức tạp và phân cực rõ rệt hơn trẻ nữ: vừa bày tỏ có mong muốn tìm kiếm hỗ trợ, nhưng cũng vừa có nhiều khả năng không muốn có ai giúp đỡ”, cô Phượng chia sẻ.
Theo cô Phượng, điều đó phản ánh một mâu thuẫn nội tâm đã hình thành từ sớm trong giai đoạn vị thành niên. “Các bạn nam nhận thức được tầm quan trọng của việc được hỗ trợ, nhưng lại bị kìm hãm bởi những chuẩn mực xã hội gắn sự yếu đuối với việc bộc lộ cảm xúc. Điều này thể hiện tác động của những quan niệm ‘nam tính độc hại’ đã tồn tại từ lâu”.
Thạc sĩ Lê Trần Hoàng Duy, Giảng viên ngành Tâm lý học tại RMIT Việt Nam, bổ sung rằng trong nhiều xã hội, trong đó có Việt Nam, kỳ vọng nam giới “phải mạnh mẽ”, “không được khóc”, hay “không thể hiện cảm xúc” vẫn còn phổ biến. “Khi nam tính bị hiểu theo cách cứng nhắc và cực đoan, nam giới dễ né tránh bộc lộ cảm xúc và không ưu tiên chăm sóc bản thân. Điều này khiến họ không có cơ hội học cách quản lý cảm xúc lành mạnh, dẫn đến nhiều khó khăn tâm lý về sau”.
Thầy Duy cho biết, tác động của quan điểm nam tính truyền thống có hai mặt. Một mặt, việc chạy theo các giá trị cực đoan của nam giới, như tính hung hăng hay lối sống phóng túng, có tương quan với sự gia tăng ý nghĩ tự tử. Mặt khác, cảm giác không thể đạt được những chuẩn mực ấy cũng gây tổn thương sâu sắc, dẫn đến trầm cảm và suy nghĩ tiêu cực. “Đôi khi, ngay cả một hành động giúp đỡ nam giới cũng có thể bị diễn giải thành sự nghi ngờ năng lực của họ. Đó là một tình thế tiến thoái lưỡng nan đầy đau đớn”, thầy Duy nhận định.
Hỗ trợ nam giới từ góc nhìn mới về nam tính
Trước những khuôn mẫu giới đã ăn sâu qua nhiều thế hệ, việc tìm cách hỗ trợ nam giới thoát khỏi suy nghĩ tự tử không phải là điều dễ dàng. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Gordon Ingram, Giảng viên cấp cao ngành Tâm lý học tại RMIT Việt Nam, chìa khóa nằm ở việc nhìn lại và thay đổi quan niệm về nam tính để khuyến khích các ưu điểm lành mạnh và cân bằng hơn của nam giới. “Đàn ông hoàn toàn có thể mạnh mẽ mà không phải gồng mình đến mức gãy đổ”, Tiến sĩ Ingram nhấn mạnh.
