Ứng viên yêu thích bộ môn hóa sinh và đang tìm kiếm một hướng đi nghề nghiệp tiềm năng cho tương lai? Ngành Công nghệ thực phẩm có thể là lựa chọn phù hợp với ứng viên. Hãy cùng khám phá chi tiết về ngành học và những thông tin hữu ích giúp ứng viên định hướng nghề nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm một cách rõ ràng hơn.
Công nghệ thực phẩm (Food Technology) là ngành học áp dụng khoa học và kỹ thuật (trọng tâm là các kiến thức hóa học và vi sinh) để nghiên cứu, bảo quản, chế biến và phát triển các sản phẩm liên quan đến thực phẩm. Các sản phẩm này cần đảm bảo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, dinh dưỡng, chất lượng và phù hợp với sở thích của người tiêu dùng.
Ngành công nghệ thực phẩm là một lĩnh vực rộng, bao gồm toàn bộ quá trình sản xuất thực phẩm. Do đó, đây là ngành được ứng dụng rất rộng rãi trong đời sống, là một trong những ngành thu hút vốn đầu tư lớn từ các doanh nghiệp trong nước và thế giới. Đồng thời, vì là một lĩnh vực ứng dụng, cơ hội nghề nghiệp ngành công nghệ thực phẩm rất dồi dào và đa dạng.
Ở những năm đầu, sinh viên sẽ được trang bị các môn nền tảng về hóa học, sinh học, vi sinh… để sẵn sàng tiếp cận các môn học chuyên sâu sau này. Chương trình ngành Công nghệ thực phẩm sẽ trang bị cho sinh viên các kiến thức về phương pháp chế biến thực phẩm, nguyên liệu chế biến, vận hành dây chuyền sản xuất, quy trình quản lý chất lượng, bảo quản, đóng gói, vệ sinh an toàn thực phẩm…
Tùy vào chuyên ngành và chương trình đào tạo của từng trường, sinh viên còn được học chuyên sâu về các lĩnh vực như công nghệ chế biến thịt cá, thủy sản đông lạnh, nông sản, sữa, nước giải khát, nước chấm, gia vị… Một số môn chuyên ngành phổ biến trong ngành Công nghệ thực phẩm như:
Do đặc thù của ngành, sinh viên tìm kiếm cơ hội việc làm ngành Công nghệ thực phẩm phải thường xuyên tham gia thực hành trong phòng thí nghiệm. Tại đây, sinh viên sẽ làm quen với công việc như phân tích thực tế, đánh giá mức độ vệ sinh an toàn của thực phẩm.
Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm, sinh viên có thể lựa chọn một trong những định hướng nghề nghiệp ngành công nghệ thực phẩm như:
Là ngành học có tính ứng dụng cao, sinh viên có thể tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm trong nhiều môi trường khác nhau:
Nếu đam mê khởi nghiệp, sinh viên cũng có thể tự khởi nghiệp sản xuất nguyên liệu hoặc các loại thực phẩm mà bản thân yêu thích. Sinh viên cũng có thể đảm nhận vai trò tư vấn về quy trình chế biến và đóng gói sản phẩm cho các công ty khởi nghiệp.
Ngành Công nghệ thực phẩm ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Tại Việt Nam, dân số đã vượt mốc 100 triệu người, trong đó cơ cấu dân số trẻ chiếm tỉ lệ lớn. Đồng thời, tầng lớp trung lưu và nhóm có thu nhập cao đang ngày càng gia tăng. Những yếu tố này góp phần thúc đẩy nhu cầu đối với thực phẩm chế biến ở nước ta, cả về số lượng lẫn chất lượng.
Năm 2024, GDP của Việt Nam đạt 476,3 tỷ USD, xếp thứ 24 thế giới theo sức mua tương đương (PPP). Theo ước tính của Bộ Công Thương, hằng năm, mức tiêu thụ thực phẩm và đồ uống tại Việt Nam chiếm khoảng 15% GDP và có xu hướng tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Do đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường tiêu thụ thực phẩm và đồ uống tiềm năng nhất khu vực. Ngành công nghiệp thực phẩm, vì vậy, giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Theo thống kê của Bộ Công Thương, giá trị sản xuất của ngành sản xuất, chế biến thực phẩm chiếm tới 19,1% trong nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của cả nước.
Bên cạnh những ngành chính như tinh bột, sữa, nước giải khát, nhiều nhóm ngành khác trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm cũng đang được mở rộng để đáp ứng nhu cầu nội địa và xuất khẩu. Sự phát triển này kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ hội nghề nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm là một trong những ngành rộng mở nhất đối với nhân lực trình độ đại học.
Chẳng hạn như bài toán của nông sản Việt Nam. Dù luôn nằm trong nhóm các quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới nhưng thực tế cho thấy, phần lớn sản phẩm vẫn chủ yếu ở dạng tươi sống hoặc sơ chế. Các dòng sản phẩm chế biến sâu chưa được đầu tư và khai thác hiệu quả, dẫn đến giá trị gia tăng thấp. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạn chế về công nghệ, trang thiết bị sản xuất và chất lượng nguồn nhân lực. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội lớn cho những ai lựa chọn định hướng nghề nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm giai đoạn hiện nay.
Ngành Công nghệ thực phẩm đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức khoa học và khả năng ứng dụng công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Khả năng phân tích và tư duy logic sẽ giúp hiểu rõ từng công đoạn trong quy trình sản xuất. Từ đó, ứng viên có thể đưa ra những cải tiến hiệu quả và an toàn hơn.
Đây là ngành có yêu cầu cao về độ an toàn và chính xác. Vì vậy, tính kiên nhẫn là rất quan trọng, bởi ứng viên có thể phải làm thử nghiệm nhiều lần và lặp đi lặp lại các bước phân tích mẫu. Bên cạnh đó, việc kiểm tra chất lượng sản phẩm thật kỹ lưỡng và giám sát chặt chẽ quy trình sản xuất cũng đòi hỏi sự cẩn thận và tỉ mỉ.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của người làm ngành này là phát triển sản phẩm mới và cải tiến quy trình sản xuất. Do đó, ứng viên cần có tư duy sáng tạo để đề xuất những ý tưởng sản phẩm độc đáo, tìm ra giải pháp mới cho những vấn đề phát sinh trong quá trình sản xuất và quản lý chất lượng thực phẩm.
Công việc ngành công nghệ thực phẩm thường được thực hiện theo nhóm. Các bộ phận như nghiên cứu, sản xuất, kiểm tra chất lượng… cần phối hợp với nhau. Kỹ năng giao tiếp tốt giúp ứng viên truyền đạt ý tưởng rõ ràng, làm việc nhóm hiệu quả và đảm bảo dự án đúng tiến độ.
Trong sản xuất và chế biến thực phẩm, sự nhạy bén không chỉ nằm ở việc nắm bắt xu hướng tiêu dùng mà còn ở khả năng thích ứng với những thay đổi về công nghệ. Người luôn học hỏi và cập nhật kiến thức mới sẽ bắt kịp sự phát triển của ngành và không bị tụt lại phía sau.
Dù thị trường lao động ngành Công nghệ thực phẩm tại Việt Nam đang rất tiềm năng, nguồn nhân lực chuyên môn cao vẫn còn khá hạn chế. Nắm bắt thực tiễn này, RMIT Việt Nam đã triển khai chương trình Cử nhân Công nghệ thực phẩm và Dinh dưỡng để đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của ngành.
Chương trình được giảng dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh trong 3 năm, cung cấp kiến thức hiện đại, đa dạng và chuyên sâu theo chuẩn quốc tế. Theo Bảng xếp hạng học thuật các trường đại học thế giới (ShanghaiRanking) mới nhất năm 2024, RMIT được xếp hạng thứ 37 toàn cầu trong lĩnh vực “Food Science & Technology” (Khoa học và công nghệ thực phẩm). Đây sẽ là sự lựa chọn lý tưởng dành cho các bạn học sinh mong muốn theo đuổi lĩnh vực này.
Sau khi nắm vững các kiến thức nền tảng về hóa học và vi sinh, sinh viên được chọn chuyên ngành để học chuyên sâu. Chương trình hiện có 2 chuyên ngành là Công nghệ thực phẩm (tập trung nghiên cứu phương thức sản xuất thực phẩm) và Dinh dưỡng (tập trung về sức khỏe con người và kiến thức dinh dưỡng).
Ngoài ra, chương trình còn có các môn học tự chọn. Sinh viên có thể chọn học bất kỳ môn nào trong tất cả các ngành của RMIT để mở rộng kiến thức phù hợp với định hướng nghề nghiệp trong tương lai.
Chương trình học của RMIT được thiết kế nhằm giúp sinh viên áp dụng các kiến thức tiên tiến trên thế giới vào bối cảnh thị trường trong nước, đồng thời tích lũy kinh nghiệm thực tiễn ngay trong quá trình học. Tất cả nhằm mang lại trải nghiệm học tập toàn diện, cân bằng giữa “học” và “hành” cho sinh viên.
Do đó, chương trình có sự tích hợp các kiến thức thực tiễn ngành công nghệ thực phẩm tại Việt Nam như tiêu chuẩn an toàn thực phẩm Việt Nam, các tình huống (case study) tại thị trường trong nước. Sinh viên còn được tham gia thực tập tại doanh nghiệp, tham quan nhà máy, tham dự hội thảo với khách mời là chuyên gia và lãnh đạo của các doanh nghiệp trong ngành F&B...
Sinh viên cũng sẽ có rất nhiều cơ hội thực hành ở các phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất hiện đại của RMIT và các doanh nghiệp đối tác như: mô hình phòng thí nghiệm ảo (virtual lab) của RMIT, các phòng thí nghiệm chuyên nghiệp tại Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM, nhà máy mô phỏng (pilot plant) tại công ty Tim CORP, bếp công nghiệp tại Q Industries…
Sau khi tốt nghiệp chương trình Cử nhân Công nghệ thực phẩm và Dinh dưỡng tại RMIT Việt Nam, sinh viên có đủ điều kiện để đăng ký trở thành thành viên của Viện Khoa học và Công nghệ Thực phẩm Australia (AIFST). Với bằng cấp quốc tế do Đại học RMIT tại Melbourne cấp và những kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình học, rất nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn đang chờ đợi.
Thông tin về chương trình học và học phí có thể thay đổi. Vui lòng tham khảo trang chi tiết chương trình cử nhân Công nghệ thực phẩm và Dinh dưỡng, để có thông tin cập nhật nhất.
