Đồng hành cùng gia đình trong chăm sóc người cao tuổi
Mặc dù các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp sẽ ngày càng quan trọng, Phó giáo sư Earl nhấn mạnh rằng chăm sóc dựa vào gia đình vẫn nên là nền tảng của hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam.
“Chăm sóc người cao tuổi tại gia là chuyện tất nhiên ở Việt Nam và nhiều quốc gia châu Á khác. Điều đó không nên bị xem là một vấn đề. Phần lớn người cao tuổi đều mong muốn được chăm sóc tại nhà hơn là sống trong các cơ sở dưỡng lão”.
Thay vì bỏ qua gia đình, chính sách nên tập trung hỗ trợ họ thông qua đào tạo tốt hơn, mở rộng dịch vụ cộng đồng và phân chia trách nhiệm chăm sóc một cách công bằng hơn.
Theo bà, việc chăm sóc cần được chia sẻ giữa các giới và các thế hệ để phụ nữ không còn phải gánh phần lớn trách nhiệm.
“Điều này đòi hỏi xã hội chấp nhận hai thay đổi trong cách nhìn về công việc chăm sóc. Thứ nhất, xã hội cần chấp nhận vai trò chăm sóc của nam giới. Thứ hai, xã hội cần hiểu và khuyến khích thay đổi những kỳ vọng truyền thống đối với sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động, giúp họ thoát khỏi gánh nặng kép của công việc được trả lương và công việc không lương”.
Nhiều quốc gia đã thử nghiệm các mô hình kinh tế chăm sóc mới. Năm 2024, Diễn đàn Kinh tế thế giới giới thiệu nhiều sáng kiến như Care Blocks tại Bogotá (Colombia), cung cấp dịch vụ chăm sóc ban ngày cho người cao tuổi và hỗ trợ tìm việc cho người làm công tác chăm sóc, mô hình Buurtzorg của Hà Lan, trong đó các y tá tự quản lý công việc chăm sóc tại cộng đồng, hay nền tảng quản lý chăm sóc số của Paraguay giúp mở rộng dịch vụ đến các khu vực xa xôi và thiếu nhân lực.
Nhiều chương trình trong nền kinh tế chăm sóc hướng tới việc hỗ trợ phụ nữ, nhóm hiện đang đảm nhận phần lớn công việc chăm sóc, đồng thời tháo gỡ các rào cản để tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động.
AgeTech mở ra hướng phát triển mới
Bên cạnh phát triển nguồn nhân lực, Phó giáo sư Earl cho rằng nền kinh tế bạc cũng mở ra nhiều cơ hội đổi mới công nghệ.
“Bên cạnh nền kinh tế chăm sóc, sự xuất hiện của một nền kinh tế mới dựa trên chuyển đổi số trong bối cảnh già hóa dân số mang đến cơ hội cho những người trẻ am hiểu công nghệ và các doanh nhân đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế bạc, đồng thời hỗ trợ người cao tuổi sống khỏe mạnh hơn”.
Bà nhận thấy tiềm năng lớn của các nền tảng y tế số, công cụ giao tiếp số và các giải pháp công nghệ hướng tới người cao tuổi AgeTech khác trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi, đặc biệt khi dân số Việt Nam tiếp tục già hóa.
Tuy nhiên, bà cũng lưu ý rằng công nghệ không phải là lời giải duy nhất. Việc ứng dụng thành công phụ thuộc vào hạ tầng internet ổn định, hỗ trợ kỹ thuật và các chương trình đào tạo giúp người cao tuổi tự tin sử dụng các công cụ số một cách độc lập. Đồng thời, cần có các cơ chế bảo vệ về mặt đạo đức để bảo đảm công nghệ sẽ nâng cao, chứ không làm suy giảm, quyền tự chủ và quyền riêng tư của người cao tuổi.
Hướng đến tương lai, Phó giáo sư Earl cho rằng Việt Nam có cơ hội thay đổi cách xã hội nhìn nhận công việc chăm sóc.
“Việc chuyển đổi cách nhìn về chăm sóc người cao tuổi từ việc không lương hoặc dịch vụ, thành một trụ cột kinh tế, cũng như xem đây là trách nhiệm của toàn xã hội sẽ giúp bình thường hóa và xóa bỏ những định kiến về việc chăm sóc người cao tuổi”.
Bà cũng đề xuất các doanh nghiệp có thể đóng vai trò lớn hơn bằng cách đưa đào tạo và hoạt động tình nguyện chăm sóc người cao tuổi vào các chương trình trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, bởi trách nhiệm chăm sóc ngày càng ảnh hưởng đến người lao động ở mọi lĩnh vực của nền kinh tế.
Bài: Thùy Dung
